بارگیری
تصویر داستانها در پرورش خلاقیت و تفکر کودکان

داستانها در پرورش خلاقیت و تفکر کودکان

قصه و داستان از موثرترين روشهاي شفاهي وگفتگويي براي پرورش تفكر و خلاقيت فرزندان است. بطور كلي قصه و داستان روش مناسبي براي آموزشهاي غير مستقيم محسوب مي‌شوند، چون براي همه كودكان و نوجوانان و حتي سنين بالاتر جذابيت دارند. از طرفي جلسات شفاهي و گفتگوهاي پرورش خلاقيت با استفاده از قصه و داستان به سادگی و بدون نياز به هيچ امكانات خاصي مي‌تواند در محيط‌های مختلفی چون خانواده، مهد كودك، مدرسه (و حتي هنگام سفر و داخل اتومبيل!) برگزار شود.

 

الف) مزاياي استفاده از قصه براي پرورش خلاقيت:

براي پرورش خلاقيت مي‌توان به موارد زير اشاره كرد :

1. پرورش قدرت تفكر و خلاقيت افراد، از سنين مهد كودك تا بالاتر
2. ايجاد علاقه‌ مندی به مطالعه و آموزش روشهای مطالعه علمي و فعال
3.  تمرين تخيل و تجسم ، تمركز فکر وتعقيب يک موضوع و فرآيند
4. پرورش مهارتهاي شنيداری ، گفتاري و درک مطلب و ادبيات
5. آموزش غير مستقيم رفتارهاي مناسب فردي و اجتماعی
6. مكمل درس فارسي، به شيوه‌اي متفاوت و جذاب براي كودكان
7. فعاليت ذهن در سه زمان گذشته و حال و آينده،كه نوعي كاربرد حافظه و هوش و خرد است…

ب) تكنيك‌هاي پرورش خلاقيت توسط قصه و داستان :

تكنيك‌هاي پرورش خلاقيت با استفاده از قصه و داستان، به چند دسته قابل تقسيم و نام‌گذاري هستند:

• (تصوير سازي :(كودك داستان صوتي يا كلامي را شنيده و تصوير تخيلي را در ذهن خود مي‌سازد.

• راه‌ حل‌ يابی :(كودك راه‌حل مشكلات قهرمان داستان را پيدا مي‌كند، راه‌حل‌يابي فردي و گروهي )

• داستان سازی :(كودك تصاوير داستان و يا قسمتي از آن را گرفته و داستاني را ساخته و يا كامل مي‌كند)

اين تكنيکها با توجه به حرف اول نام آنها به عنوان تكنيکهای « تَرد » هم قابل نامگذاری و شناسايي هستند و مي‌توانند بصورت مستقل يا تركيبي بكار روند. در ادامه به توضيح بيشتر در مورد هركدام مي‌پردازيم:

1- تكنيك تصويرسازي:

در اين حالت كودك داستان صوتي ( از طريق نوار) و يا كلامي ( توسط قصه‌گو) را شنيده و تصويرهاي مربوط به آن را در ذهن خود مي‌سازد. اين كار قدرت تجسم و تخيل آنها را قوي مي‌كند. اين يک مزیّت قصه نسبت به كارتون تصويري است چون در مشاهده كارتون، تفكر كودک همگراه به مناظري مي‌شود كه به او نشان داده مي‌شود و تخيل او بكار گرفته نمي‌شود. كودكان علاقه زيادي به شنيدن قصه قبل از خواب دارند و اين فرصتي مناسب براي والدين و بويژه مادران است تا اين تكنيك را اجرا كنند.

2-تكنيک راه‌ حل‌ يابی:

در اين تكنيك مهم و كليدي، قصه‌گو داستاني را تعريف مي‌كند ولي هنگامي كه به نقطه گره و يا همان مشكل داستان مي‌رسد، قصه‌گويي را قطع نموده و به كودك ( يا كودكان) مي‌گويد كه اگر شما بوديد چه مي‌كرديد و يا چه راه‌حلي را در نظر مي‌گرفتيد‌؟ در اين حالت كودكان به صورت فعال به قصه وارد مي شوند و براي لحضاتي سعي در راه‌ حل‌ يابي مي‌كنند و آنچه مهم است همين تلاش و تمرين آنها براي راه‌ حل‌ يابي است. قصه‌گو بيشتر نقش نظارتي را بر عهده مي‌گيرد و در صورت لزوم مي‌تواند با انجام چند راهنمايي كوچك به آنها كمك كند ولي در هر صورت كودكان بايد احساس كنند كه خودشان راه‌حل‌ را پيدا كرده‌اند تا اعتماد بنفس آنان نيز تقويت شود. اينكار مي‌تواند بصورت فردي با يك كودك انجام شده و يا بصورت گروهي با چند كودك انجام شود. در صورتي كه قصه گويي براي محيط‌هايي كه چند كودك وجود دارند انجام مي‌شود، تبادل نظر بين آنها براي راه‌حل‌يابي و بيان نظرات خود نيز نوعي تمرين ايجاد ارتباط كلامي بهتر بين آنان بوده بوده و از طرفي نقش مضاعفی در پرورش خلاقيت آنان دارد( تكنيك بارش انديشه‌‌ها در سطح ساده)

3- تكنيک داستان سازی:
در اين حالت كودك تصوير و يا تصاوير مرتبطي را گرفته و داستاني را بر اساس آنها مي‌سازد، و يا قسمتي از داستاني را شنيده و بقيه آنرا خودش ادامه مي‌دهد و كاملتر مي‌كند. در اينجا نيز چندان مهم نيست كه او چه داستاني مي‌سازد بلكه آنچه مهم است همان تلاش آنان براي ساختن داستان و يا تكميل آن است. براي سنين نوجوانان و بالاتر، نوشتن داستان هم قابل اجراست.

4- تكنيك تكميلي چهارم، تحليل و نقد داستان :
علاوه بر تكنيك‌هاي سه‌گانه قبلي براي پرورش خلاقيت كودكان، تكنيك چهارمي نيز براي سنين بالاتر نوجوانان و جوانان وجود دارد كه همان تحليل داستان است. بواسطه تحليل داستان، نوجوانان و جوانان فرا مي‌گيرند كه مطالب ديگر را نيز با پرسش و تحليل همراه سازند تا:

• روش مطالعه مطالب علمي و عميق را فرا گيرند، تا در تحصيلات و دروس علمي و تخصصي موفق‌تر باشند.

• قدرت تحليل عمومي خود را افزايش دهند، تا قدرت مديريت كار و زندگي بهتري داشته باشند.

• قدرت تحليل يا تفكر انتقادي خود را افزايش دهند، تا ساده و خوش باور نباشند…

در اين حالت يك ضعف مهم روشها و سيستم آموزشي ما كه همان بي‌توجهي به تحليل و تفكر انتقادي است تا حدي جبران مي‌شود. منظور از تحليل هم در ساده‌ترين حالت، همراه كردن وقايع با پرسشهاي مختلف يك داستان يا موضوع با پرسشهاي اساسي مانند آيا؟، چرا؟، چطور؟… و سعي در پاسخ يابي آنهاست. براي شروع كار می توان از تحليل‌هاي انجام شده توسط كارشناسان هم كمك گرفت. در هر صورت نيايد فراموش كرد كه تحليل داستان، براي رده‌هاي سني نوجوانان و جوانان است و براي كودكان زود است.

ج) نكات تكميلي:
هنگام پرورش خلاقيت با استفاده از قصه و داستان، بايد به نكاتي هم توجه داشت:

• صحبت‌ها و نظرات كودكان به هيچ وجه نبايد مورد عيب جويي يا تمسخر قرار گيرد.
• آنچه مهم است همان تلاش كودكان براي يافتن راه‌حل است و نه خود راه حل
• استفاده از قصه براي پرورش خلاقيت، مي‌توند از سنين قبل از دبستان هم شروع شود.
• قصه و داستان، بايد متناسب با رده سني كودكان و نوجوانان انتخاب شود.
• كارتون‌ها جنبه سرگرمي خوبي دارند ولي كارايي‌هاي مختلف قصه را ندارند.
• شخص قصه‌گو بايد موسيقي كلام داشته باشد و از روخواني ساده دوري كند.
• بهتر است قصه گو( والدين- مربي) قصه‌ را قبلاً مرور نمايد.
• بهتر است راجع به روانشناسي قصه و تناسب سني آنهم مطالعه داشته باشيد.

مشاهده همه

محبوبترین پست ها

۱ فروش ۱ دریافت

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ.

تماس رایگان

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ.

برگشت پول!

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ.